Kimler için uygun?
- Yaşadığını sözle anlatmakta zorlanan 3–10 yaş arası çocuklar
- Kaygı, korku ve endişeyle zorlanan çocuklar
- Öfke ve dürtü kontrolünde güçlük yaşayan çocuklar
- Boşanma, kayıp, taşınma veya kardeş doğumu gibi bir değişim yaşayan çocuklar
- Utangaçlık ve sosyal geri çekilme yaşayan çocuklar
- Uyku, tuvalet veya yeme alışkanlıklarında geriye dönüş görülen çocuklar
Ebeveynlerin sık fark ettiği belirtiler
Aşağıdaki durumlar tek başına bir tanı anlamına gelmez. Birkaçının birlikte görülmesi ve haftalardır sürmesi, değerlendirme yapılmasını düşündüren bir işarettir.
- Duygularını anlatmak yerine davranışla göstermesi
- Sık ve şiddetli öfke nöbetleri
- Belirgin geri çekilme ya da aşırı çekingenlik
- Tekrarlayan korkular ve gece uyanmaları
- Yaşına uygun olmayan bir alanda geriye dönüş (altını ıslatma, konuşma azalması)
- Oyunlarında tekrar eden kaygılı ya da saldırgan temalar
Oyun terapisi nasıl işler?
Çocuğun soyut düşünme ve duygusunu sözelleştirme kapasitesi henüz gelişim aşamasındadır. "Neden üzgünsün?" sorusuna çoğu çocuk anlamlı bir yanıt veremez; ama aynı çocuk oyuncaklarla kurduğu sahnede kimin korktuğunu, kimin kızgın olduğunu ve neye ihtiyaç duyulduğunu açıkça gösterebilir.
Oyun terapisinde çocuğa özel olarak seçilmiş materyaller sunulur: figürler, kum havuzu, sanat malzemeleri, kukla ve rol oyunu araçları. Çocuk ne oynayacağını büyük ölçüde kendisi seçer. Terapist bu oyunu yönlendirmek yerine izler, adlandırır ve çocuğun ifade ettiği duyguya karşılık verir.
Zamanla oyunun temaları değişir. Başlangıçta tekrar eden kaygılı ya da çatışmalı sahneler, süreç ilerledikçe çözüm ve baş etme içeren sahnelere dönüşür. Bu değişim, çalışmanın en önemli göstergelerinden biridir.
Direktif ve direktif olmayan yaklaşım
Oyun terapisi tek bir yöntem değildir. Direktif olmayan yaklaşımda çocuk oyunun içeriğini tümüyle belirler; terapist güvenli sınırları korur ve çocuğun ifadesine eşlik eder. Bu yaklaşım özellikle kaygı, kayıp ve uyum güçlüklerinde tercih edilir.
Direktif yaklaşımda ise belirli bir hedefe yönelik yapılandırılmış oyunlar kullanılır: duygu tanıma kartları, sıra bekleme oyunları, sosyal senaryolar. Bu yaklaşım öfke kontrolü ve sosyal beceri hedeflerinde işlevlidir.
Uygulamada çoğu zaman iki yaklaşım birlikte kullanılır. Hangi ağırlıkta çalışılacağı, değerlendirme sonrasında çocuğun ihtiyacına göre belirlenir ve sizinle paylaşılır.
Ebeveynin süreçteki yeri
Oyun terapisinde ebeveyn seansların dışında kalır, ama sürecin dışında kalmaz. Belirli aralıklarla yapılan ebeveyn görüşmelerinde çocuğun oyunlarında öne çıkan temalar, gelişme gösteren alanlar ve evde denenebilecek yaklaşımlar konuşulur.
Evde uygulanan basit ama tutarlı düzenlemeler, seanslarda kazanılanın kalıcı olmasını belirgin biçimde destekler. Bu nedenle ebeveyn görüşmelerine katılım, sürecin isteğe bağlı değil, ayrılmaz bir parçası olarak planlanır.
Süreç nasıl işler?
Ebeveyn görüşmesi
Gelişim öyküsü, oyun alışkanlıkları ve mevcut endişeler ayrıntılı biçimde alınır.
Gözlem seansları
Çocuğun oyun kurma biçimi, tema seçimi ve duygu ifadesi ilk 2–3 seansta gözlenir.
Hedef belirleme
Gözlem sonuçları sizinle paylaşılır; hangi alanda çalışılacağı ve seans sıklığı birlikte belirlenir.
Terapi seansları
Haftada bir, 45 dakikalık seanslarla çocuğun kendi ritminde ilerleyen bir çalışma yürütülür.
Ebeveyn görüşmeleri
4–6 seansta bir yapılan görüşmelerle evdeki yaklaşımlar birlikte güncellenir.
Kademeli sonlandırma
Hedeflere ulaşıldığında seanslar aralıklandırılarak sonlandırılır; çocuk için ani bir kesinti oluşturulmaz.
Çalışma çerçevesi
- Yaş grupları
- Oyun terapisi çoğunlukla 3–10 yaş arası çocuklarda kullanılır. 10 yaş üstünde çocuğun ilgi ve gelişim düzeyine göre konuşma ağırlıklı yöntemlerle birleştirilir.
- Ebeveyn katılımı
- Çocuk seansları ebeveyn olmadan yürütülür; buna karşılık düzenli ebeveyn görüşmeleri planlanır. Çok küçük yaş grubunda, çocuğun ayrılık kaygısı yüksekse ilk seanslarda ebeveynin odada bulunması kademeli olarak azaltılacak biçimde planlanabilir.
- Seans düzeni
- Haftada bir, 45 dakikalık yüz yüze seanslar. Materyaller çocuğun yaşına göre seçilir; seans odası her seansta benzer düzende tutulur, çünkü öngörülebilirlik çocuğun güven duygusunu destekler.
- Görüşme yeri ve saatleri
- Görüşmeler Başakşehir, İstanbul bölgesinde, Pazartesi – Salı, 12:00 – 19:00 aralığında yapılır. Tam adres ve ulaşım bilgileri randevu onaylandığında paylaşılır. İletişim ve konum sayfası
Bu hizmetin vaat etmediği şeyler
Beklentilerin baştan net olması, sürecin en önemli parçalarından biridir. Aşağıdakiler bu çalışmanın kapsamı dışındadır.
- Belirli sayıda seansta belirli bir sonuç garanti edilmez.
- Oyun terapisi tıbbi bir tedavi değildir ve tıbbi teşhis yerine geçmez.
- Gelişimsel tanılar (otizm spektrumu, dikkat eksikliği gibi) oyun terapisiyle konulmaz.
- Çocuğun kişilik özelliklerini değiştirmek amaçlanmaz.
- Ebeveyn katılımı olmadan aynı düzeyde ilerleme beklenmez.
Eğitim ve deneyim
- İstanbul Esenyurt Üniversitesi — Klinik Psikoloji yüksek lisansı
- Oyun terapisi alanında uygulama eğitimi ve 5 yılı aşkın saha deneyimi
- Çocuklarda davranış problemleri alanında yoğunlaşma
Ayrıntılı eğitim geçmişi ve çalışma yaklaşımı için hakkımda sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Oyun terapisi kaç yaş için uygundur?
Yaygın uygulama aralığı 3–10 yaştır. Bu aralık, çocuğun sembolik oyun kurabildiği ama duygularını sözle ayrıntılı anlatmakta henüz zorlandığı döneme karşılık gelir. 10 yaş üstünde oyun materyalleri konuşma ağırlıklı yöntemlerle birlikte kullanılır.
Oyun terapisi sadece oyun oynamak mı?
Hayır. Kullanılan materyaller, terapistin müdahale biçimi ve seansın çerçevesi belirli bir hedefe göre planlanır. Dışarıdan bakıldığında serbest oyun gibi görünse de terapist çocuğun tema seçimini, tekrarlarını ve duygu ifadesini takip ederek çalışmayı yönlendirir.
Kaç seans sürer?
Süre, çocuğun zorlanma alanına ve ailenin sürece katılımına göre değişir. Değerlendirme sonrasında tahmini bir çerçeve paylaşılır; ilerleme belirli aralıklarla birlikte gözden geçirilir. Kesin bir seans sayısı baştan taahhüt edilmez.
Seansta neler olduğunu bana anlatacak mısınız?
Ebeveyn görüşmelerinde çocuğun oyunlarında öne çıkan temaları, gelişme gösterdiği alanları ve evde işinize yarayacak yaklaşımları paylaşırız. Çocuğun güven duygusunu koruyabilmek için seansın tüm ayrıntısı aktarılmaz.
Çocuğum oyuncakla oynamayı sevmiyor, yine uygun olur mu?
Oyun terapisi yalnızca oyuncak kullanımı değildir. Sanat malzemeleri, kum havuzu, hikâye kurma ve kukla gibi farklı ifade araçları vardır. Çocuğun hangi araçla daha rahat ifade edebildiği tanışma seanslarında birlikte keşfedilir.