Kimler için uygun?
- Arkadaşlık kurmakta ve sürdürmekte zorlanan çocuklar
- Oyuna katılmak isteyip nasıl başlayacağını bilemeyen çocuklar
- Paylaşma, sıra bekleme ve kaybetmeyi kabul etmede güçlük yaşayan çocuklar
- Çekingenliği nedeniyle grup etkinliklerinden uzak duran çocuklar
- Akran çatışmalarını sözle çözmekte zorlanan çocuklar
- Yeni okula ya da yeni bir şehre uyum sağlayan çocuklar
Ebeveynlerin sık fark ettiği belirtiler
Aşağıdaki durumlar tek başına bir tanı anlamına gelmez. Birkaçının birlikte görülmesi ve haftalardır sürmesi, değerlendirme yapılmasını düşündüren bir işarettir.
- Teneffüslerde çoğunlukla yalnız kalması
- Oyuna katılma girişimlerinin sık sık reddedilmesi
- Kaybettiğinde oyunu terk etmesi ya da öfkelenmesi
- Sırasını beklemekte belirgin zorluk
- Arkadaş davetlerinden kaçınması
- "Beni kimse sevmiyor", "arkadaşım yok" gibi ifadeler
Sosyal beceri neyi kapsar?
Sosyal beceri tek bir yetenek değil, birbirini destekleyen birçok küçük adımın toplamıdır: göz teması kurmak, bir oyuna nasıl katılacağını bilmek, karşıdakinin ifadesinden duygusunu okumak, sırasını beklemek, hayır yanıtını kabul etmek, anlaşmazlıkta sözle çözüm aramak.
Çocuk bu adımlardan hangisinde zorlandığı belirlenmeden yapılan genel öneriler ("arkadaş edinmeye çalış", "paylaşmayı öğren") işe yaramaz. Bu nedenle çalışma önce hangi basamağın eksik kaldığını tespit etmekle başlar.
Ardından bu basamak güvenli bir ortamda çalışılır: rol oyunu, sosyal senaryolar, duygu tanıma çalışmaları ve yapılandırılmış oyunlar kullanılır. Kazanılan beceri, aile ve okul iş birliğiyle gerçek ortamda denenerek pekiştirilir.
Çekingenlik mi, sosyal kaygı mı?
Her sessiz çocuk sosyal beceri desteğine ihtiyaç duymaz. Bazı çocuklar mizaç olarak daha içe dönüktür ve az sayıda ama doyurucu arkadaşlıkla mutludur; bu durum bir sorun değildir.
Ayırt edici soru şudur: çocuk sosyal ilişki kurmak istiyor ama nasıl yapacağını bilmediği için mi geride kalıyor, yoksa kaygı nedeniyle mi kaçınıyor? Birinci durumda beceri çalışması, ikinci durumda öncelikle kaygı çalışması gerekir. Değerlendirme bu ayrımı netleştirir ve gerektiğinde iki çalışma birleştirilir.
Okul ve ailenin rolü
Sosyal beceri, yalnızca seans odasında kalırsa yerleşmez. Bu nedenle her beceri için gerçek ortamda uygulanabilecek küçük bir hedef belirlenir: teneffüste bir çocuğa oyun teklif etmek, bir kez sırasını beklemek gibi.
Ailenin yazılı onayıyla öğretmenle kurulan iş birliği bu aşamada çok değerlidir; öğretmenin sınıf içinde küçük fırsatlar yaratması, kazanımın hızını belirgin biçimde artırır. Ayrıca zorbalık söz konusuysa bu durum ayrıca ele alınır ve okulun müdahalesi gerektiği açıkça belirtilir.
Süreç nasıl işler?
Ebeveyn görüşmesi
Sosyal öykü, okul geri bildirimleri ve zorlanma alanları ayrıntılı biçimde alınır.
Beceri haritası
Hangi sosyal basamakta zorlandığı gözlem ve etkinliklerle belirlenir.
Yapılandırılmış çalışma
Rol oyunu, sosyal senaryolar ve duygu tanıma çalışmalarıyla beceri adım adım öğretilir.
Gerçek ortamda deneme
Her beceri için okulda ya da çevrede uygulanabilir küçük bir hedef belirlenir.
Aile ve okul iş birliği
Onayınızla öğretmenle iletişim kurulur; kazanımı destekleyecek fırsatlar planlanır.
Pekiştirme
Kazanılan beceriler tekrar ve genişleyen ortamlarla kalıcı hâle getirilir.
Çalışma çerçevesi
- Yaş grupları
- 4–14 yaş aralığında, çocuğun gelişim düzeyine uygun içerikle çalışılır.
- Ebeveyn katılımı
- Ebeveyn, becerinin gerçek ortama taşınmasında kilit rol oynar. Görüşmelerde evde ve sosyal ortamlarda yaratılabilecek uygulama fırsatları birlikte planlanır.
- Seans düzeni
- Haftada bir, 45 dakikalık bireysel seanslar. Uygun durumlarda küçük grup çalışması da planlanabilir; grup, becerinin akranla denenmesi için doğal bir ortam sağlar.
- Görüşme yeri ve saatleri
- Görüşmeler Başakşehir, İstanbul bölgesinde, Pazartesi – Salı, 12:00 – 19:00 aralığında yapılır. Tam adres ve ulaşım bilgileri randevu onaylandığında paylaşılır. İletişim ve konum sayfası
Bu hizmetin vaat etmediği şeyler
Beklentilerin baştan net olması, sürecin en önemli parçalarından biridir. Aşağıdakiler bu çalışmanın kapsamı dışındadır.
- Çocuğun popüler olacağı ya da çok sayıda arkadaş edineceği vaat edilmez.
- Mizaç değiştirilmez; içe dönük olmak bir sorun olarak ele alınmaz.
- Zorbalık durumunda okulun sorumluluğu yerine geçmez.
- Otizm spektrum bozukluğu gibi tanılar konulmaz; gerektiğinde hekime yönlendirilir.
- Belirli bir seans sayısında sonuç garantisi verilmez.
Eğitim ve deneyim
- İstanbul Esenyurt Üniversitesi — Klinik Psikoloji yüksek lisansı
- Çocuklarda sosyal beceri ve akran ilişkileri çalışmalarında uygulama deneyimi
- Oyun terapisi uygulama eğitimi
Ayrıntılı eğitim geçmişi ve çalışma yaklaşımı için hakkımda sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Çocuğum utangaç, bu bir sorun mu?
Utangaçlık tek başına bir sorun değildir. Belirleyici olan, çocuğun istediği hâlde sosyal ilişki kuramaması ve bu durumdan rahatsız olmasıdır. Az sayıda arkadaşla mutlu olan bir çocuk için müdahale gerekmez.
Grup çalışması mı bireysel çalışma mı daha iyi?
İkisinin farklı işlevi vardır. Bireysel çalışma beceriyi güvenli ortamda öğretmek için, grup çalışması ise beceriyi akranla denemek için uygundur. Çoğu süreçte önce bireysel çalışılır, hazır olunduğunda grup ortamı devreye girer.
Okulda zorbalığa maruz kalıyorsa ne yapılır?
Zorbalık bir sosyal beceri eksikliği olarak ele alınamaz; okulun müdahale sorumluluğu vardır. Bu durumda çocukla baş etme ve kendini koruma üzerine çalışılırken, aynı zamanda aileye okul ve rehberlik servisiyle nasıl ilerleyeceği konusunda destek verilir.
Kaç seans sürer?
Hangi becerilerin çalışılacağına ve çocuğun uygulama fırsatlarına göre değişir. Değerlendirme sonrasında tahmini bir çerçeve paylaşılır ve ilerleme düzenli olarak birlikte gözden geçirilir.