Kimler için uygun?
- Nedeni net olmayan davranış değişikliği yaşayan çocuklar
- Okuldan dikkat, uyum veya davranışa dair geri bildirim alan aileler
- Hekim tarafından psikolojik değerlendirme önerilen çocuklar
- Duygusal zorlanmanın kaynağı konusunda netlik arayan aileler
- Destek planının hangi alandan başlaması gerektiğini bilmek isteyen aileler
Ebeveynlerin sık fark ettiği belirtiler
Aşağıdaki durumlar tek başına bir tanı anlamına gelmez. Birkaçının birlikte görülmesi ve haftalardır sürmesi, değerlendirme yapılmasını düşündüren bir işarettir.
- Okul ile ev arasında belirgin davranış farkı
- Öğrenme veya dikkat konusunda tekrarlayan okul geri bildirimleri
- Uzun süren duygusal zorlanma ve nedeninin belirsiz kalması
- Yaşına göre beklenenden farklı gelişim seyri
- Birden fazla alanda (ev, okul, arkadaş) aynı anda görülen zorlanma
Değerlendirmede hangi alanlara bakılır?
- Duygusal işleyiş: kaygı düzeyi, duygu tanıma ve düzenleme kapasitesi
- Davranışsal örüntüler: dürtü kontrolü, kurallara uyum, öfke tepkileri
- Sosyal işleyiş: akran ilişkileri, iş birliği, çatışma çözme
- Aile bağlamı: ilişki örüntüleri, sınırlar, yaşam olayları
- Okul işleyişi: uyum, dikkat, akademik zorlanma alanları
- Gelişim öyküsü: doğum, erken dönem, dil ve motor gelişim basamakları
Süreç kaç aşamadan oluşur?
Değerlendirme tek bir görüşmede tamamlanmaz. İlk aşamada ebeveynlerle ayrıntılı bir klinik görüşme yapılır; gelişim öyküsü, aile yapısı ve mevcut zorlanma alanları alınır.
İkinci aşamada çocukla görüşmeler yapılır. Çocuğun yaşına ve zorlanma alanına göre gözlem, oyun temelli değerlendirme, projektif teknikler ve yapılandırılmış ölçekler kullanılabilir. Bu görüşmelerin sayısı çocuğun dikkat süresine göre planlanır.
Üçüncü aşamada, ailenin yazılı onayıyla okul öğretmeninden gözlem bilgisi alınabilir. Ev ve okul gözlemlerinin karşılaştırılması, zorlanmanın bağlama özgü mü yoksa yaygın mı olduğunu ayırt etmede belirleyicidir.
Son aşamada tüm bulgular bir araya getirilir ve sizinle bir geri bildirim görüşmesi yapılır. Bu görüşmede bulgular anlaşılır bir dille aktarılır, önerilen destek planı sunulur ve sorularınız yanıtlanır.
Değerlendirmenin sınırları
Psikolojik değerlendirme tıbbi teşhis değildir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, otizm spektrum bozukluğu veya öğrenme bozukluğu gibi tanılar tıbbi bir süreçtir ve çocuk-ergen psikiyatristi tarafından konulur. Değerlendirme, bu tanı sürecine katkı sunacak psikolojik bulguları ortaya koyar ve gerektiğinde hekime yönlendirme yapılır.
Değerlendirme aynı zamanda bir fotoğraftır: çocuğun o dönemdeki işleyişini yansıtır. Gelişim devam ettiği için bulgular zaman içinde değişebilir. Bu nedenle geri bildirim görüşmesinde bulgular kesin ve değişmez bir tanım olarak değil, destek planı için bir başlangıç noktası olarak sunulur.
Süreç nasıl işler?
Ebeveyn klinik görüşmesi
Gelişim öyküsü, aile bağlamı ve endişeler ayrıntılı biçimde alınır (genellikle 1–2 görüşme).
Çocukla değerlendirme görüşmeleri
Yaşa uygun gözlem, oyun temelli değerlendirme ve ölçme araçları kullanılır (genellikle 2–4 görüşme).
Okul bilgisi (onaya bağlı)
Ailenin yazılı onayıyla öğretmen gözlemi alınır; ev ve okul bulguları karşılaştırılır.
Bulguların birleştirilmesi
Tüm veriler bir araya getirilerek tutarlı bir işleyiş tablosu oluşturulur.
Geri bildirim görüşmesi
Bulgular anlaşılır bir dille aktarılır; önerilen destek planı ve gerekiyorsa yönlendirmeler paylaşılır.
Yönlendirme ve planlama
Gerekli durumlarda hekime, özel eğitime veya okul rehberliğine yönlendirme yapılır.
Çalışma çerçevesi
- Yaş grupları
- 3–18 yaş aralığında, çocuğun yaşına uygun araçlar seçilerek uygulanır.
- Ebeveyn katılımı
- Ebeveyn, değerlendirmenin en önemli bilgi kaynağıdır. Gelişim öyküsü, günlük rutinler ve gözlemleriniz olmadan bulgular eksik kalır. Süreç bir geri bildirim görüşmesiyle tamamlanır ve tüm bulgular sizinle paylaşılır.
- Seans düzeni
- Toplam 4–7 görüşmeden oluşur; her görüşme 45–60 dakikadır. Çocuğun dikkat süresine göre görüşmeler bölünebilir. Süreç genellikle 3–5 hafta içinde tamamlanır.
- Görüşme yeri ve saatleri
- Görüşmeler Başakşehir, İstanbul bölgesinde, Pazartesi – Salı, 12:00 – 19:00 aralığında yapılır. Tam adres ve ulaşım bilgileri randevu onaylandığında paylaşılır. İletişim ve konum sayfası
Bu hizmetin vaat etmediği şeyler
Beklentilerin baştan net olması, sürecin en önemli parçalarından biridir. Aşağıdakiler bu çalışmanın kapsamı dışındadır.
- Tıbbi teşhis konulmaz; DEHB, otizm ve öğrenme bozukluğu tanıları hekim yetkisindedir.
- Adli süreçlerde ya da velayet davalarında kullanılmak üzere rapor düzenlenmez.
- Zekâ düzeyine ilişkin resmî bir belge verilmez.
- Değerlendirme sonucunda mutlaka bir "sorun" bulunacağı varsayılmaz.
- Tek görüşmede kesin sonuç verilmez.
Eğitim ve deneyim
- İstanbul Esenyurt Üniversitesi — Klinik Psikoloji yüksek lisansı
- Çocuk ve ergen değerlendirmesinde yapılandırılmış görüşme ve gözlem deneyimi
- Okul ve hekim iş birliği süreçlerinde 5 yılı aşkın uygulama
Ayrıntılı eğitim geçmişi ve çalışma yaklaşımı için hakkımda sayfasını inceleyebilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Psikolojik değerlendirme ne kadar sürer?
Toplamda 4–7 görüşme ve genellikle 3–5 hafta sürer. Süre, çocuğun yaşına, dikkat süresine ve incelenmesi gereken alan sayısına göre değişir. Tek bir görüşmede güvenilir bir değerlendirme yapılamaz.
Sonucunda rapor veriliyor mu?
Süreç, bulguların ayrıntılı biçimde aktarıldığı bir geri bildirim görüşmesiyle tamamlanır. Talebiniz hâlinde okul veya hekimle paylaşmanız için bulguları özetleyen bir yazılı bilgilendirme hazırlanabilir. Adli süreçlerde kullanılmak üzere rapor düzenlenmez.
Değerlendirme çocuğumu etiketler mi?
Amaç etiketlemek değil, çocuğun neye ihtiyaç duyduğunu anlamaktır. Geri bildirim görüşmesinde bulgular çocuğun güçlü yanlarıyla birlikte sunulur ve doğrudan uygulanabilir öneriler paylaşılır.
DEHB tanısı koyabilir misiniz?
Hayır. DEHB tıbbi bir tanıdır ve çocuk-ergen psikiyatristi tarafından konulur. Değerlendirme, dikkat ve dürtü kontrolüne dair psikolojik bulguları ortaya koyar; gerekli görüldüğünde hekime yönlendirme yapılır ve bulgular sizinle paylaşılır.
Okulla iletişime geçiyor musunuz?
Yalnızca sizin yazılı onayınızla. Öğretmen gözlemi, çocuğun evdeki ve okuldaki işleyişini karşılaştırmak açısından değerlidir; ancak bu iletişim hiçbir zaman onayınız olmadan kurulmaz.